Urlop wychowawczy

Pracownicy, którzy mają małe dzieci, mogą korzystać z urlopu wychowawczego. Urlop wychowawczy jest prawem pracownika, co oznacza, że pracodawca nie może odmówić udzielenia go.

Pracownik może korzystać z urlopu wychowawczego w różnych systemach, ale sam musi spełniać pewne warunki jeśli chodzi o staż pracy i wymiar czasu pracy w jakim jest zatrudniony. Z urlopu wychowawczego można korzystać do 12 roku życia dziecka. Oznacza to, że pracownik musi rozpocząć okres urlopu wychowawczego najpóźniej dzień przed dwunastymi urodzinami dziecka. Urlop wychowawczy można wykorzystać w systemie:

• 3 pełnych miesięcy. Nie muszą to być bezpośrednio następujące po sobie miesiące. Okres ten można rozbić na dwa lub trzy krótsze okresy w dowolnie wybranym przez pracownika czasie, jednak każdy z nich musi trwać minimum miesiąc.
• 1/2 przez okres maksymalnie 6 miesięcy. W tym przypadku czas pracy zostaje zmniejszony do 1/2 etatu. Urlop może być wykorzystany w ciągu 6 następujących po sobie miesięcy lub podzielony na 3 okresy po 2 miesiące każdy. Każdy okres dwóch miesięcy może zostać wykorzystany w dowolnie wybranym przez pracownika terminie.
• 1/5 przez okres 15 miesięcy. Przy tym rozwiązaniu czas pracy zostaje zmniejszony do 4/5 etatu. Okres urlopu wychowawczego może zostać rozbity na kilka krótszych okresów, ale każdy z nich musi trwać minimum 5 miesięcy.

Jeśli urlop wychowawczy zostaje rozbity na kilka krótszych okresów, należy pamiętać, że ostatni z nich musi się rozpocząć jeszcze przed ukończeniem przez dziecko 12 roku życia. Wyżej podane systemy można łączyć. Na jedno dziecko można wykorzystać np. 1 pełny miesiąc, 2 miesiące w wymiarze 1/2 czasu i 5 miesięcy w wymiarze 4/5 czasu pracy.

Każdy rodzic zatrudniony na umowę o pracę ma prawo do urlopu wychowawczego na każde dziecko, którego jest prawnym opiekunem. Po wykorzystaniu urlopu wychowawczego na jedno dziecko, można na nowo wystąpić o urlop na kolejne dziecko.

Warunki

• Prawo do urlopu wychowawczego mają osoby, które w momencie składania wniosku przepracowały u tego samego pracodawcy minimum 12 miesięcy w okresie 15 następujących po sobie miesięcy.
• Powiadomienie pracodawcy o urlopie musi nastąpić przed ukończeniem 12 roku życia dziecka.
• Urlop musi się rozpocząć przed ukończeniem 12 roku życia dziecka, ale może trwać jeszcze po ukończeniu 12 roku życia.
• Jeśli pracodawca odroczy termin rozpoczęcia urlopu, wówczas urlop może się rozpocząć po 12 roku życia dziecka.
• W przypadku adopcji dziecka, urlop można wykorzystać od momentu zapisania dziecka jako członka rodziny, do 12 roku życia (w przypadku odroczenia terminu rozpoczęcia urlopu, jak wyżej).
• Z systemu 1/2 lub 1/5 mogą korzystać jedynie osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy (na pełny etat).

Procedura występowania o urlop wychowawczy

Pracownik musi powiadomić pracodawcę o tym, że chciałby skorzystać z urlopu wychowawczego. Należy to zrobić najwcześniej trzy, a najpóźniej dwa miesiące przed planowanym terminem rozpoczęcia urlopu, w zależności od ustaleń regulaminu pracy. Na przykład, jeśli pracownik chciałby rozpocząć urlop pierwszego grudnia, pracodawca musi zostać powiadomiony o tym trzydziestego pierwszego sierpnia, a najpóźniej trzydziestego września. Okres ten może zostać skrócony na drodze porozumienia między pracodawcą i pracownikiem.

Powiadomienie musi mieć formę pisemną i musi zostać przekazane pracodawcy:

listem poleconym lubosobiście, za potwierdzeniem odbioru (z datą otrzymania) przez pracodawcę na drugim egzemplarzu powiadomienia.

Powiadomienie musi zawierać następujące informacje:

• imię, nazwisko i adres pracownika
• dane pracodawcy
• planowaną datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu wychowawczego oraz system urlopu (pełny wymiar, 1/2 czy 1/5).

Do powiadomienia należy dołączyć akt urodzenia dziecka lub akt adopcji. Jeśli pracownik chce podzielić urlop na kilka krótszych okresów, wniosek dotyczy tylko pierwszego okresu i jednego systemu urlopu. O każdym kolejnym okresie i systemie urlopu trzeba na nowo powiadomić pracodawcę.

Kwoty zasiłku

Odroczenie

Pracodawca nie może odmówić pracownikowi prawa do urlopu wychowawczego, ale z powodów organizacyjnych ma prawo odroczyć termin rozpoczęcia urlopu o maksymalnie 6 miesięcy. Pracodawca musi powiadomić pracownika o odroczeniu terminu urlopu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym pracownik złożył prośbę o udzielenie urlopu. Po okresie odroczenia urlop wychowawczy definitywnie musi się rozpocząć.

Zasiłek

W czasie urlopu wychowawczego w pełnym wymiarze czasu, pracownik ma prawo do zasiłku, który wypłaca RVA/ONEM. Osoby zatrudnione na terenie Flandrii, mają czasem prawo do tzw. flamandzkiej premii motywacyjnej (Vlaamse aanmoedigingspremie). Osoby, które korzystają z urlopu wychowawczego w wymiarze 1/2 lub 1/5, otrzymują wynagrodzenie za pracę, odpowiednio do wymiaru czasu, w jakim pracują podczas urlopu (czyli 1/2 lub 1/5) oraz zasiłek z RVA/ONEM odpowiednio co do wymiaru urlopu.

Wniosek o zasiłek można złożyć do RVA/ONEM najpóźniej przed upływem 2 miesięcy od momentu rozpoczęcia urlopu. W tym celu należy wypełnić specjalny formularz C61. Ochrona przed zwolnieniem z pracy Pracownik jest chroniony przed zwolnieniem z pracy w okresie od chwili złożenia wniosku do 3 miesięcy po zakończeniu urlopu wychowawczego. Pracodawca ma prawo zwolnić pracownika podczas urlopu wychowawczego jedynie w trybie natychmiastowym – dyscyplinarnie (ze względu na ciężkie przewinienie) lub z konkretnych powodów, niemających związku z urlopem wychowawczym. Pracodawca musi uzasadnić swoją decyzję o zwolnieniu pracownika. W każdym innym przypadku zwolnienia z pracy podczas urlopu wychowawczego, pracownik ma prawo do odszkodowania za okres wypowiedzenia oraz dodatkowo do odszkodowania za utratę pracy, które jest równe 6 miesięcznym pensjom pracownika.

Wpływ urlopu wychowawczego na emeryturę

W przypadku urlopu wychowawczego istnieją specjalne regulacje dotyczące prawa do emerytury. O szczegóły należy pytać bezpośrednio w Państwowym Serwisie do Spraw Emerytur RVP/ONP przy Zuidertoren, 1060 Bruksela; tel. 02 529 27 67 (infolinia w j. niderlandzkim), 02 529 27 65 (infolinia w j. francuskim) oraz http://www.onprvp.fgov.be . Więcej informacji na temat urlopu wychowawczego można uzyskać w ACV/CSC. Adresy i godziny otwarcia na stronach http://adressen.acv-online.be (NL), http://adresses.csc-en-ligne.be (FR), www.acv-online.be (NL) lub www.csc-en-ligne.be (FR), wystarczy wpisać swój kod pocztowy.

Aldona Kuczyńska-Naskręt