Praca w okresie bezrobocia

Osoby, które pobierają zasiłek dla bezrobotnych, w zasadzie nie mogą dorabiać. Zasada ta nie wyklucza jednak możliwości pracy tymczasowej, pracy okazjonalnej, pracy w niepełnym wymiarze godzin, czy w wyjątkowych sytuacjach prowadzenia dodatkowej działalności gospodarczej.

Warunki, jakie trzeba spełniać, żeby móc pracować i nie utracić prawa do zasiłku dla bezrobotnych, są ściśle określone i bardzo surowe.

Praca na czas określony

Osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych mogą pracować zarówno przez pośrednictwo biur interim, lokalnych biur P.W.A/A.L.E., jak i bezpośrednio u pracodawcy. Mogą to być zarówno umowy jednodniowe, jak i umowy na dłuższe okresy. Należy pamiętać, aby na swojej karcie kontrolnej zaznaczać każdy przepracowany dzień. Kwota zasiłku dla bezrobotnych zmniejszy się więc odpowiednio, w zależności od liczby przepracowanych dni (w danym miesiącu).

Praca okazjonalna

Praca okazjonalna to praca wykonywana sporadycznie i nieregularnie. Bezrobotny może wykonywać pracę okazjonalną maksymalnie do 7 dni w miesiącu, ale nie dla tego samego pracodawcy. Podobnie, nie powinno się wykonywać pracy okazjonalnej dla tego samego pracodawcy regularnie, np. przez okres kilku miesięcy. W przeciwnym razie można utracić prawo do części zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ praca okazjonalna wykonywania regularnie dla tego samego pracodawcy jest traktowana jako praca w niepełnym wymiarze godzin. Na przykład osoba, która robi prezentacje dla jednej firmy raz lub dwa razy w tygodniu, lub też regularnie w okresie np. 3-4 miesięcy, jest traktowana jako osoba pracująca w niepełnym wymiarze godzin. Natomiast osoba, która równie często wykonuje prezentacje, ale za każdym razem dla innej firmy, jest traktowana jak osoba pracująca okazjonalnie. W takiej sytuacji wysokość jej zasiłku dla bezrobotnych będzie się zmieniać w zależności od liczby dni przepracowanych w danym miesiącu (maksymalnie 7), ale nie ma tu ryzyka zmniejszenia kwoty zasiłku na stałe.

Praca w niepełnym wymiarze godzin

Osoba bezrobotna, która w okresie korzystania z zasiłku dla bezrobotnych podejmie pracę w niepełnym wymiarze godzin, może zachować prawo do części zasiłku dla bezrobotnych pod warunkiem, że jej płaca netto będzie niższa niż kwota zasiłku dla bezrobotnych. Przykład: Osoba pobierająca zasiłek dla bezrobotnych w wysokości np. 950 euro/miesiąc podejmuje pracę w wymiarze 20 godzin, a jej pensja netto wynosi 650 euro/miesiąc. Taka osoba ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 300 euro/miesiąc. Bardzo ważne jest, by za każdym razem bezzwłocznie zgłaszać do ACV/CSC fakt podjęcia pracy w niepełnym wymiarze, szczególnie w sytuacjach, kiedy wymiar czasu pracy będzie niewiele mniejszy niż przy pełnym etacie, np. 30 lub 32 godziny tygodniowo. W prawodawstwie o zasiłkach dla bezrobotnych, umowny pełny wymiar czasu pracy wynosi 35 godzin/tydzień. Jeśli osoba, która podjęła pracę w wymiarze np. 30 godzin, zgłosi ten fakt do ACV/CSC, to nawet gdy utraci tę pracę (nawet po kilku latach), będzie miała prawo do zasiłku dla bezrobotnych w pełnym wymiarze. Osoba, która tego nie zgłosi, a po jakimś czasie (nawet po kilku latach) straci pracę, w świetle przepisów o zasiłkach dla bezrobotnych będzie traktowana jako osoba, która z własnej woli podjęła pracę w niepełnym wymiarze i wówczas jej zasiłek dla bezrobotnych będzie obliczony na podstawie rzeczywistej płacy, czyli będzie niższy.

Prowadzenie własnej działalności gospodarczej

Osoby korzystające z zasiłku dla bezrobotnych nie mogą prowadzić działalności gospodarczej. W przeciwnym razie zasiłek dla bezrobotnych nie będzie im przysługiwał. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy osoba bezrobotna prowadziła działalność gospodarczą jako działalność dodatkową przez minimum 3 miesiące przed utratą pracy (jako pracownik). Czyli musiała być zatrudniona na umowę o pracę (minimum na pół etatu) i dodatkowo prowadzić działalność gospodarczą. Wówczas dozwolone jest prowadzenie działalności gospodarczej, ale nie między godzinami 07:00 i 18:00 (od poniedziałku do piątku). W soboty i niedziele można wykonywać pracę (działalność) między 07:00 i 18:00. Jednak w takiej sytuacji traci się prawo do zasiłku za te dni. Prawo przewiduje łagodniejsze przepisy dla osób po 50. roku życia. Niektóre rodzaje działalności są zupełnie zabronione, nawet jeśli są spełnione wyżej opisane warunki. Na przykład praca, która może być wykonywana tylko w nocy (po 18:00), np. praca stróża nocnego, niektóre prace w sektorze budowlanym, praca w hotelach, restauracjach, działalność akwizytorska, sprzedaż towarów na bazarach, sprzedaż ubezpieczeń i usług finansowych. Jeśli dochody z działalności dodatkowej przekraczają 12,66 euro/dzień, kwota zasiłku dla bezrobotnych ulegnie zmniejszeniu. Dochód z działalności dodatkowej oblicza się dzieląc roczny dochód netto (za soboty i niedziele włącznie) przez 312. Jeśli średni dochód na dzień wyniesie np. 17 euro, to kwota zasiłku (za każdy dzień) zostanie pomniejszona o 4,34 euro (17–12.66 euro). Bezrobotny ma obowiązek podawać co roku swoje dochody z działalności dodatkowej. Przewodniczący stowarzyszenia, kierownik/prezes spółki, osoba przedkładająca atest o uprawnieniach do prowadzenia firmy lub świadczenia niektórych usług Osoby, które mają statut przewodniczącego stowarzyszenia (VZW/ASBL) lub które mają statut prezesa firmy (zaakvoerder/gestionnaire), również nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nawet jeśli nie otrzymują wynagrodzenia. Osoby, które wystawiają zaświadczenia o uprawnieniach do prowadzenia działalności lub do świadczenia niektórych usług (np. usługi murarskie, fryzjerskie, księgowe, itd.) dla osób trzecich, które to chcą prowadzić działalność gospodarczą, również nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy osoba bezrobotna przedkłada takie zaświadczenia firmie, którą prowadzi członek jej rodziny, mieszkający z bezrobotnym pod jednym dachem. Bezrobotny nie traci prawa do zasiłku nawet jeśli członek rodziny, który prowadzi działalność gospodarczą i dla którego bezrobotny przedłożył niezbędne atesty, zmieni adres zamieszkania.

Praca we własnym domu (remonty, prace naprawcze)

Praca we własnym domu jest rozumiana jako praca mająca na celu utrzymanie domu i z której to osoby trzecie nie mają korzyści. Zdarza się, że niektóre prace wykonywane na rzecz własnego domu/mieszkania mogą być przyczyną utraty zasiłku dla bezrobotnych. Dozwolone są prace, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa (np. naprawa zepsutych drzwi), malowanie, tapetowanie, naprawa ścian, podłóg, zabezpieczenie przed wilgocią, uprawa warzyw i owoców do własnego użytku, ale już nie na sprzedaż. Jeśli natomiast prace we własnym domu mają na celu podniesienie komfortu mieszkania, np. powiększenie pomieszczeń, dobudowanie pomieszczeń, budowa werandy, tarasu, itd., nie mogą one być wykonywane przez osobę bezrobotną. RVA/ONEM często kontroluje osoby korzystające z zasiłku dla bezrobotnych. Dlatego też, mając zamiar dokonać prac remontowych we własnym domu, dobrze jest uprzednio zapytać dyrektora RVA/ONEM, czy remont który chcemy przeprowadzić, nie pozbawi nas prawa do zasiłku. Takie zapytanie należy wysłać na specjalnym formularzu C45C (dostępny w ACV/CSC).

Praca dla osób trzecich (dla sąsiadów, rodziny, znajomych)

Osoba bezrobotna może utracić prawo do zasiłku, jeśli pomaga osobom trzecim. Chodzi tu np. o pomoc sąsiedzką, pomoc rodzinie czy znajomym, np. prasowanie, sprzątanie, różnego rodzaju naprawy, pomoc przy remontach, itd. Niezależnie od tego, czy pomoc jest udzielana w dni powszednie, czy w dni wolne od pracy. W razie kontroli RVA/ONEM z góry zakłada się, że osoba taka otrzymuje wynagrodzenie pieniężne lub w naturze. W takiej sytuacji trzeba udowodnić (co jest niemalże niemożliwe), że nie otrzymało się żadnego wynagrodzenia za pomoc.

Karta kontrolna

Każdy przepracowany w okresie bezrobocia dzień trzeba zaznaczyć na swojej karcie kontrolnej. Praca wykonywana jako dodatkowa dozwolona działalność gospodarcza (po 18:00 oraz w soboty i niedziele) nie musi być zaznaczana na karcie kontrolnej. W artykule tym zostały przedstawione najważniejsze zasady dotyczące pracy w okresie bezrobocia. W praktyce bardzo często występują niuanse, w zależności od indywidualnej sytuacji osoby bezrobotnej. Dlatego przed podjęciem decyzji o jakiejkolwiek dodatkowej pracy czy działalności, najlepiej jest uprzednio zwrócić się do ACV/CSC lub bezpośrednio do RVA/ONEM i zapytać jaki wpływ będzie miała nasza decyzja na prawo do zasiłku. Adresy ACV/CSC na stronach: http://adressen.acv-online.be (NL), http://adresses.csc-en-ligne.be (FR) lub www.acv-online.be (NL), www.csc-en-ligne.be (FR), wystarczy wpisać swój kod pocztowy.