Praca studencka – nowe prawo od 01/01/2012 – 50 dni

Praca dla uczniów w Belgii jest dozwolona po ukończeniu pierwszych dwóch lat nauki w szkole ponadpodstawowej, czyli w wieku 15 lub 16 lat. Warunki zatrudnienia w przypadku pracy studenckiej różnią się znacznie od zatrudnienia na podstawie zwykłej umowy o pracę.

Warunki

Uczniowie i studenci mogą pracować na zasadach pracy studenckiej, jeśli: - pracują, w zamian za wynagrodzenie, nie dłużej niż 12 miesięcy dla tego samego pracodawcy, - uczęszczają do dziennej placówki oświatowej z pełnym planem nauczania (lub nie mniej niż 15 godzin tygodniowo), - nie odbywają bezpłatnego stażu, który jest częścią programu nauczania.

Umowa o pracę studencką

Pracujący studenci, niezależnie od okresu zatrudnienia (czy to na jeden dzień, tydzień czy miesiąc), zawsze muszą otrzymać pisemną umowę o pracę.Umowa o pracę studencką musi być podpisana najpóźniej w momencie rozpoczęcia pracy. Umowa musi zostać sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach: jeden egzemplarz dla studenta i jeden dla pracodawcy.

Uwaga: praca studencka różni się od pracy „ochotnika”/stażysty. Oprócz umowy o pracę, każdy pracujący uczeń/student musi otrzymać regulamin pracy. Warto zapoznać się z regulaminem pracy, ponieważ znajdują się w nim ważne informacje dotyczące postępowania w przypadku choroby, spóźnienia się do pracy, itd. Pracodawca musi wysłać do Inspekcji Nadzoru Praw Społecznych (toezicht op sociale wetten/supervision des lois sociales) umowę o pracę ucznia/studenta oraz potwierdzenie odbioru przez ucznia regulaminu pracy.

Umowa o pracę studencką musi zawierać następujące dane:

- Nazwisko, imię, adres, datę urodzenia i ewentualnie miejsce pobytu ucznia/studenta,

- Nazwę i adres pracodawcy,

- Datę rozpoczęcia i datę zakończenia umowy o pracę,

- Miejsce pracy ucznia/studenta,

- Krótki opis funkcji (jaką pracę będzie wykonywał uczeń/student),

- Długość ewentualnego okresu próbnego (jeśli jest, może wynosić minimum 7 dni i maksymalnie 14 dni kalendarzowych);

- Tygodniowy grafik godzin pracy,

- Godziny rozpoczęcia i zakończenia zwykłego dnia pracy, pory i długość odpoczynku oraz dni wolne od pracy,

- Wysokość płacy oraz korzyści w naturze, np. koszty wyżywienia i mieszkania,

- Datę wypłaty,

- Ewentualne miejsce zakwaterowania ucznia/studenta, jeśli pracodawca je zapewnia,

- Informację o zatsosowaniu ustawy z dnia 12.04.1965 o ochronie płac,

- O właściwym dla sektora komitecie parytetowym (komisja dwustronna),

- Określone miejsce, w którym znajduje się apteczka oraz dane osoby odpowiedzialnej za udzielanie pierwszej pomocy,

- Dane osób kontaktowych z delegacji związkowej oraz/lub Komitetu Ochrony i Prewencji w pracy, jeśli takie są w przedsiębiorstwie,

- Adres i nr telefonu Inspekcji Nadzoru Praw Społecznych w okręgu, w którym jest zatrudniony uczeń/student.

Płaca

Pracujący uczeń/student ma prawo do płacy odpowiedniej do funkcji i wieku, zgodnie z branżowym układem zbiorowym pracy lub układem zbiorowym w przedsiębiorstwie. Jeśli w sektorze lub w przedsiębiorstwie nie ma specyficznego systemu wynagrodzeń, to uczeń/student, który przepracował minimum miesiąc na zasadzie pracy studenckiej, ma prawo do minimalnej płacy gwarantowanej w zależności od wieku. Poniższa tabela zawiera miesięczne i godzinowe płace minimalne brutto, obowiązujące od 1 stycznia 2012:

Dobrze jest skontaktować się w delegatami ACV/CSC w przedsiębiorstwie, aby dowiedzieć się czy przysługuje zwrot kosztów za dojazdy do pracy, bony żywnościowe, itp...

Płaca za godziny nadliczbowe (powyżej 9 godzin pracy dziennie lub powyżej 40 godzin pracy tygodniowo, lub mniej, w przypadku specyficznych przepisów branżowych) wynosi:

- 50% dodatku do płacy za godziny nadliczbowe w ciągu tygodnia,

- 100% dodatku do płacy za godziny nadliczbowe w niedzielę i święta.

Oprócz tego godziny nadliczbowe powinny być „odebrane” jako dodatkowe dni wolne.

Koszty wyżywienia i zakwaterowania

Jeśli pracodawca zapewnia uczniowi/studentowi wyżywienie i zakwaterowanie, może potrącić z wypłaty nie więcej niż:

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Student jako pracownik bez doświadczenia zawodowego należy do tzw. grupy ryzyka, jeśli chodzi o wypadki przy pracy. Pracodawca jest zobowiązany udzielić studentowi wyczerpujących informacji na temat możliwego ryzyka i metod prewencyjnych stosowanych na terenie zakładu pracy lub, w razie potrzeby, wysłać na niezbędne szkolenie. Pracodawca jest również zobowiązany do zapewnienia pracującemu studentowi odzieży roboczej oraz środków ochrony – okularów ochronnych, masek, itd.

Studenci poniżej 18 roku życia, zanim podejmą pracę, muszą być poddani badaniu lekarskiemu przez lekarza medycyny pracy.

Prawo wyklucza zatrudnianie studentów na stanowiskach związanych z następującymi czynnościami, uznawanych za zbyt niebezpieczne:

- obsługa maszyn elektrycznych, takich jak: piły (tarczowa, taśmowa, pilarka), prasy, tokarki,

- praca w kontakcie z niebezpiecznymi lub szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi,

- prace rozbiórkowe, montaż rusztowań, wycinka drzew, prace wykopaliskowe, itd.

Jeśli student ma wątpliwości, może zawsze sprawdzić w swoim oddziale ACV, czy dana czynność, którą wykonuje, jest dozwolona.

Zwolnienie z pracy

W przypadku pisemnej umowy o pracę studencką, każda ze stron (pracodawca i pracownik) może zakończyć umowę o pracę pod warunkiem zachowania okresów wypowiedzenia:

Jeśli pracodawca nie dostarczył uczniowi/studentowi pisemnej umowy o pracę:

- uczeń/student może odejść w każdej chwili bez okresu wypowiedzenia,

- jeśli pracodawca chce zwolnić ucznia/studenta, musi zastosować okres wypowiedzenia taki, jaki obowiązuje w przypadku umowy o pracę na czas nieokreślony.

Składki na ubezpieczenie społeczne

Każdy student otrzymuje osobisty licznik, który podlicza przepracowane dni w roku, do sumy 50 dni. Student może pracować dalej, jednakże tylko za pierwsze 50 dni obowiązuje obniżona, „solidarna” składka na ubezpieczenie społeczne, wynosząca 8,13% (2,71% potrącane z pensji brutto studenta oraz 5,42%, które pokrywa pracodawca). Licznik ten to absolutna nowość, z której można skorzystać na stronie: www.acv-enter.be lub bezpośrednio na www.studentatwork.be, przy użyciu karty identyfikacyjnej i kodu PIN studenta.

Dzięki niemu student może sprawdzić, ile dni przepracował już w danym roku, jak również może wydrukować specjalny atest dla potencjalnego nowego pracodawcy, jako dowód, ile jeszcze dni może przepracować w danym roku na podstawie korzystnego kontraktu studenckiego.

Podatek dochodowy

Wysokość płacy ucznia/studenta może mieć wpływ na wysokość podatku dochodowego jego rodziców i jego samego.

Wpływ płacy ucznia/studenta na podatek dochodowy rodziców:

Aby uczeń/student mógł być traktowany jako dziecko na utrzymaniu, w roku 2012 może zarobić maksymalnie:

- 2 890 euro netto podstawy do opodatkowania, w przypadku rodziców pozostających ze sobą w związku małżeńskim,

- 4 170 euro w przypadku rodzica samotnie wychowującego dziecko/dzieci,

- 5 290 euro w przypadku rodzica samotnie wychowującego niepełnosprawne dziecko/dzieci.

Jeśli wyżej wymienione kwoty zostaną przekroczone, uczeń/student nie może być już traktowany jako dziecko na utrzymaniu, a jego rodzice będą płacić wyższe podatki.

Wpływ płacy ucznia/studenta na jego podatek dochodowy:

Uczeń/student ma obowiązek odprowadzania podatku, jeśli jego dochód netto przekroczy kwotę 6 830 euro/rok. Osoby, które otrzymują alimenty, muszą doliczyć 80% rocznej wartości alimentów powyżej kwoty 2 890 euro do swoich dochodów. Jeśli łączna kwota dochodów ucznia/studenta (z pracy zarobkowej + 80% alimentów powyżej 2 890 euro) przekroczy 6 830 euro netto (8 690,11 euro brutto) na rok, to będzie on musiał odprowadzić podatek dochodowy.

Praca studencka a zasiłek rodzinny

Do 18. roku życia:

Uczeń/student ma bezwarunkowe prawo do zasiłku rodzinnego do 31 sierpnia roku, w którym ukończy 18 lat.

Powyżej 18. roku życia – kontynuacja nauki w szkole średniej:

Uczeń/student ma wciąż prawo do zasiłku rodzinnego, jeśli regularnie uczęszcza na zajęcia do szkoły ponadpodstawowej lub jeśli program nauczania obejmuje minimum 17 sześćdziesięciominutowych godzin nauki.

Powyżej 18. roku życia – kontynuacja nauki w szkole wyższej lub na uniwersytecie:

Aby nie stracić prawa do zasiłku rodzinnego, uczeń/student może pracować:

- podczas wakacji letnich nieograniczoną liczbę godzin i bez ograniczenia wysokości dochodów,

- w czasie roku akademickiego – maksymalnie 240 godzin/kwartał. Osoby pracujące więcej niż 240/kwartał, tracą prawo do zasiłku rodzinnego za cały kwartał. Osoby, które w 2-gim kwartale roku przekroczyły 240 godzin pracy, tracą prawo do zasiłku rodzinnego zarówno za 2, jak i za 3 kwartał (6 miesięcy).

Osoby, które w danym roku akademickim zakończyły naukę, w czasie ostatnich wakacji szkolnych (po ukończeniu szkoły) mogą przepracować maksymalnie 240 godzin.

Dochód studenta, który kontynuuje naukę w specjalnym systemie częściowej nauki i pracy, nie może przekroczyć sumy 499,86 euro brutto na miesiąc.

Więcej informacji na temat pracy studenckiej można uzyskać w lokalnych oddziałach ACV/CSC, adresy na stronach: http://adressen.acv-online.be (NL), http://adresses.csc-en-ligne.be (FR) lub poprzez stronę www.acv-enter.be.

Iwona Cieszyńska